Kỹ thuật canh tác lúa thân thiện với môi trường SRI
Ngày 22/04/2022

SRI (System of Rice Improvement) là phương thức canh tác lúa sinh thái và hiệu quả, tăng năng suất, nhưng lại giảm chi phí đầu tư vào giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hay nước tưới

Kỹ thuật canh tác lúa cải tiến SRI (canh tác lúa thân thiện với môi trường)  

          SRI (System of Rice Improvement) là phương thức canh tác lúa sinh thái và hiệu quả, tăng năng suất, nhưng lại giảm chi phí đầu tư vào giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hay nước tưới. SRI được triển khai áp dụng tại Madagascar từ những năm 1980, sau đó được Giáo sư Norman Uphoff thuộc Trường đại học Cornell (Mỹ) tuyên truyền và nhân rộng ra nhiều nước trên thế giới.

          Tại Việt Nam, SRI bắt đầu được triển khai từ năm 2002, Hoà Bình là một trong 3 tỉnh đầu tiên thực hiện các nghiên cứu cơ bản để hoàn thiện các khâu kỹ thuật trước khi phổ biến ra sản xuất. SRI đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận là một tiến bộ kỹ thuật từ năm 2007, được nhiều tỉnh áp dụng rất thành công trên diện rộng như Hà Nội (Hà Tây cũ), Yên Bái, Thái Nguyên, Hà Tĩnh, Nghệ An,... Với tỉnh Hoà Bình, sự thành công của SRI mới chỉ dừng lại ở các nghiên cứu cơ bản, các thực nghiệm và mô hình nhỏ, lẻ, thiếu tính lan toả và bền vững, do vậy rất cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp chính quyền và cơ quan chuyên môn, cũng như cần đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền bằng nhiều hình thức.

          - Nếu áp dụng đúng kỹ thuật, SRI có nhiều ưu điểm:

          + Tiết kiệm được giống (60-80%).

          + Tiết kiệm được nước tưới (40-50%).

          + Giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật (50-100%).

          + Tăng năng suất (10-30%).

          + Cải thiện đáng kể thành phần cơ giới của đất.

          - SRI được triển khai dựa trên các nguyên tắc/ kỹ thuật cơ bản như:

          + Tăng cường sử dụng phân hữu cơ hoai mục và làm cỏ sục bùn.

          + Cấy thưa, cấy ít dảnh.

          + Cấy mạ non.

          + Rút nước định kỳ.

          Để áp dụng SRI thành công, cần chú ý các khâu kỹ thuật sau:

          1. Giống và thời vụ: Nhìn chung, hầu hết các giống lúa đều có thể áp dụng SRI, nhưng phù hợp hơn với những giống sinh trưởng phát triển khoẻ, tiềm năng năng suất cao.

          - Lượng giống sử dụng từ 10-15 kg/ha. Hạt giống được xử lý và ngâm ủ như canh tác lúa bình thường.

          - Bố trí thời vụ cùng với tiến độ gieo cấy lúa đại trà của địa phương.

          2. Kỹ thuật làm mạ:

          - Gieo mạ trên đất khô:

          + Trộn 2 phần đất nhỏ, tơi xốp, sạch cỏ dại + 1 phần phân hữu cơ hoai mục (tính theo khối lượng ) + 5% phân lân sau đó rải đều vào trong khay hay nền đất cứng. Đất gieo mạ phải có chiều dày 3-5 cm.

          + Trước khi gieo nên dùng tay hoặc que tre rạch trên đất đã được chuẩn bị những hàng nhỏ cách nhau 1-2 cm, sau đó gieo mạ thưa, các hạt cách nhau 1-2 cm (không được để hạt giống chồng lên nhau). Sau khi gieo xong, phủ kín hạt bằng một lớp đất bột mịn mỏng lên trên rồi tưới ẩm.

          + Hàng ngày tưới ẩm (không được để úng nước).

          - Gieo mạ trên đất ruộng:

          + Chuẩn bị đất làm mạ tương tự như kỹ thuật "mạ sản".

          + Mỗi kg hạt giống cần chuẩn bị 18-20 m2 đất gieo mạ. Gieo hạt thưa, chìm mầm, đảm bảo mặt luống mạ luôn đủ ẩm (không nứt chân chim) nhưng không để úng nước.

          - Sau 7-10 ngày, cấy khi mạ được 1,5-2 lá.

          - Trước khi cấy tưới nước lên toàn bộ luống mạ, dùng xẻng để xúc mạ rồi cấy ngay, hạn chế tối đa việc làm đứt rễ mạ và cây mạ bị héo do không cấy kịp thời.

         3. Kỹ thuật làm đất và cấy:

          - Để ứng dụng SRI hiệu quả, bắt buộc phải chọn đất chủ động tưới tiêu, ưu tiên trên chân đất tốt, tầng canh tác dày.

          - Làm đất kỹ, nhuyễn bùn, tạo độ phẳng cả ruộng

          - Việc cấy ngay sau khi xúc mạ có ý nghĩa quan trọng tránh cho cây mạ bị chột. Khi cấy phải nhẹ nhàng, tránh bị dập nát cây lúa.

          - Cấy thưa, cấy theo hiệu ứng đường biên (hàng rộng hàng hẹp) để cây lúa tận dụng tối đa ánh sáng và bộ rễ có khả năng ăn sâu, ăn rộng, hút được nhiều dinh dưỡng.

          - Mật độ cấy 20-25 khóm/m2 với đất trung bình, cấy 1-2 dảnh/ khóm

          Lưu ý: Đặt các cây mạ thừa vào một góc ruộng để dự phòng thay cho các cây mạ bị mất hoặc bị hỏng nếu cần.

          4. Bón phân, chăm sóc và điều tiết nước:

          - Lượng phân bón và cách bón tương tự quy trình kỹ thuật đã giới thiệu. Riêng lượng phân hữu cơ hoai mục sử dụng lượng lớn hơn, từ 16-18 tấn/ha.

          - Điều tiết nước: Đây là khâu đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa lớn, ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển của bộ rễ, từ đó ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển và tính chống chịu của cây lúa.

          + Khi cấy để mức nước 1-2 cm, sau 2 ngày để 3-5 cm. Sau cấy 7-8 ngày rút cạn nước trong vòng 3-4 ngày. (không rút nước quá cạn, luôn duy trì ướt mặt ruộng)

          + Khi bón thúc đợt 1 tháo nước ngập 3-5 cm, bón thúc kết hợp làm cỏ sục bùn, giữ ổn định mực nước trong 3-5 ngày. Tiếp theo đó thực hiện chế độ luân phiên khô - ướt, mỗi giai đoạn kéo dài 4-5 ngày (khi tháo cạn không được để ruộng nứt nẻ), kết hợp làm cỏ bổ sung mỗi lần tháo nước vào ruộng. Khi lúa tương đối kín hàng (có 22-25 dảnh) rút cạn nước trên mặt luống để hạn chế đẻ nhánh trong khoảng 1 tuần, việc làm này có tác dụng giúp cây lúa không đẻ những nhánh vô hiệu.  Sau đó cho nước vào để bón thúc đợt 2 (khi lúa bắt đầu phân hoá đòng).

          + Khi bón thúc đợt 2 giữ mực nước ổn định 5-7 cm trong vòng 3-5 ngày, sau đó nếu chủ động được nguồn nước nên rút cạn 1-2 lần như quá trình đẻ nhánh. Trường hợp trong vụ mùa, nếu mưa đều (1-2 ngày/ 1 trận mưa rào) thì không cần tưới nước, chỉ cần giữ mực nước ngập ngang rãnh.

          + Từ khi lúa ôm đòng đến khi lúa chín sữa giữ mực nước ổn định 5-7 cm rồi rút cạn dần. Khi lúa đỏ đuôi rút cạn nước trong rãnh để lúa chín nhanh, tập trung.

          * Lưu ý: Trên đất thịt nhẹ, đất cát pha, mỗi giai đoạn khô - ướt có thể rút ngắn còn 2-3 ngày. Nguyên tắc chung là không cần ngập nước lâu ngày nhưng cũng không để cây lúa bị héo do thiếu nước.

         5. Phòng trừ sâu bệnh:

          Các đối tượng dịch hại cần chú ý như đã nêu trong phần quy trình chung, xong nói chung do mật độ thưa, cây lúa sinh trưởng phát triển khỏe nên mức độ gây hại của sâu bệnh giảm thiểu tối đa, ít trường hợp phải can thiệp bằng thuốc hoá học./.


Tổng lượt xem bài viết là: 24
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Bạn đánh giá:




Tin tức khác